O'zbekistonda dual ta'lim tizimini joriy etish va kadrlar tayyorlash mexanizmlari

Davlat boshqaruvi tizimida yuqori natijalarga erishish malakali va raqobatbardosh kadrlar salohiyatiga bog'liq bo'lib, buning uchun nazariy bilimni amaliy ko'nikmalar bilan uyg'unlashtirish muhim ahamiyat kasb etmoqda. Shu maqsadda ilg'or xorijiy tajribalarga asoslangan dual ta'lim tizimini O'zbekiston sharoitiga tatbiq etish jarayonlari boshlandi. Kasbiy ta'lim agentligi va hududiy hokimliklar ish beruvchilar bilan hamkorlikda o'quv dasturlarini mehnat bozori talablari asosida modernizatsiya qilmoqda.

Lotincha dualis so'zidan olingan bo'lib, ikki tomonlama ma'nosini anglatuvchi bu tizim nazariy bilimlarni o'quv yurtida, amaliy ko'nikmalarni esa bevosita ish joyida egallashni ta'minlaydi. Uning afzalliklari sifatida talabaning olgan bilimini darhol korxonada qo'llashi, o'qish davomida ichki muhitga moslashib, kafolatli ish o'rniga ega bo'lishi hamda mehnat qilgani uchun oylik maosh yoki moddiy rag'bat olishi qayd etildi.

Xorijiy tajriba va O'zbekistondagi amaliy rejalar

Germaniya va Avstriya kabi rivojlangan davlatlarda dual ta'lim iqtisodiy barqarorlikning asosiy omillaridan biridir. Xususan, Germaniyada har yili 1,2 - 1,5 million o'quvchi ushbu tizimda o'qiydi, 430 mingdan ortiq kompaniya shogird tayyorlaydi va bitiruvchilarning 70 - 80 foizi o'sha korxonada ishda qoladi.

O'zbekiston Respublikasi Prezidentining yoshlar bilan muloqotida belgilangan vazifalarga ko'ra, Toshkent agrar universitetining mexanizatsiya va agromuhandislik yo'nalishi talabalarini Chirchiqdagi agro-tex klasterda dual ta'lim asosida o'qitish rejalashtirilmoqda. Shuningdek, universitetda har biri 5 nafar talabadan iborat “Kelajak fermerlari” eksperimental jamoalari tashkil etilib, ular 10 sotix yerni o'zlashtiradi va er unumdorligidan kelib chiqib kursdan kursga o'tadi.

Jizzax politexnika institutining Muhandislik maktabi ochilishi va Vengriyaning Obuda universiteti tizimi asosida har yili 300 nafar yoshni muhandislik hamda sun'iy intellekt yo'nalishlarida tayyorlash ham ko'zda tutilgan. Huquq-tartibot oliygohlarining 3 va 4-kurs talabalari uchun ham profilaktika va jamoat tartibini saqlash xizmatlarida dual ta'lim asosida amaliyot o'tash joriy etiladi.

O'quvchilar va ish beruvchilarni rag'batlantirish

Joriy yildan boshlab texnikumlarda dual ta'lim olayotgan 100 ming nafar o'quvchiga ilk bor stipendiya to'lanadi, a'lo baholarga o'qiyotganlarga esa oshirilgan miqdordagi stipendiyalar beriladi.

Shu bilan birga, dual ta'limni qo'llab-quvvatlaydigan tadbirkorlarni rag'batlantirish choralari ko'rildi:

• Samarali tashkil qilgan korxonalarga 7 yil muddatga 5 milliard so'mgacha imtiyozli kredit ajratiladi.
• Tadbirkorlik reytingida qo'shimcha 5 ball beriladi.
• Texnikum o'quvchisini ishga olgan korxonalar uchun 1 foizli ijtimoiy soliq imtiyozi yana 3 yilga uzaytirildi.

Ushbu mexanizm diplom uchun o'qish yondashuvidan voz kechib, ta'lim va amaliyot o'rtasidagi uzilishni bartaraf etishga hamda davlat boshqaruvi va iqtisodiyot tarmoqlarida samaradorlikni oshirishga xizmat qiladi.